Zorgverleners
Details uitvoering onderzoeken
1. Urineweginfecties
Methode: kweek op bacteriën.
Doorlooptijd/uitslag: kweek negatief 24 uur,
kweek positief 2-5 dagen.
Afname materiaal: midstroom urine of
dipslide.
Bijzonderheden: urine niet per post
verzenden!
2. Darminfecties
a.
Bacteriële infecties
SSYC
Methode: kweek op Salmonella, Shigella,
Yersiniae, Campylobacter, Plesiomonas en Aeromonas.
Doorlooptijd/uitslag: 2-5 dagen.
Afnamemateriaal: feces.
Bijzonderheden: bij bloederige en/of
slijmerige diarree wordt standaard ook getest op Clostridium
difficile. Bij een uitbraak in een instelling wordt bovendien
standaard gescreend op het rota/adenovirus.
Clostridium difficile
Methode: immunotest voor de bepaling van
toxine A en B.
Doorlooptijd/uitslag: 1-2 dagen.
Afnamemateriaal: feces.
Bijzonderheden: bij bloederige en of
slijmerige diarree zal naast een aangevraagde banale kweek ook
getest worden op Clostridium difficile.
EHEC of STEC= EnteroHemorrhagische
E.coli of Shigella Toxine producerende E.coli
Methode: immunotest voor aantonen shigella
toxine 1 en 2.
Doorlooptijd/uitslag: 1-2 dagen.
Afnamemateriaal: feces.
Bijzonderheden: wordt standaard bijbepaald bij
aanvraag banale kweek tussen mei en oktober. Daarbuiten alleen bij
bloederige diarree.
b.
Helicobacter pylori
Methode: antigeentest of serologie voor
bepaling IgG antistoffen.
Materiaal: feces of serum.
Doorlooptijd/uitslag: 1-2 dagen.
Bijzonderheden: antigeentest kan vals negatief
zijn bij gebruik van protonpomp remmers. Advies: 2 weken geen
protonpomp remmers gebruiken. Test kan na 3 maanden gebruikt worden
voor controle op therapie.
Serologie op antistoffen kan wel gedaan worden
bij gebruik protonpomp remmers maar kan pas na 6 maanden worden
gebruikt voor controle op therapie.
c.
Virologische infecties
Rota/adenovirus
Methode: antigeentest.
Doorlooptijd/uitslag: 1-2 dagen.
Afnamemateriaal: feces.
Bijzonderheden: wordt tevens standaard
uitgevoerd bij uitbraken in instellingen.
d.
Norovirus
Methode: antigeentest.
Doorlooptijd/uitslag: 1-2 dagen.
Materiaal: feces.
Bijzonderheden: wordt alleen bepaald bij
uitbraken in instellingen. Test is bij individuele patiënt zeer
ongevoelig! Bij uitbraken wordt de test gevoeliger als monsters van
meerdere patiënten worden onderzocht. Bij negatieve uitslag (en)
wordt materiaal opgestuurd naar UMCU voor PCR.
e.
Parasitaire infecties
Methode: microscopie op wormeieren/cysten en
amoeben. Antigeentest op
giardia/cryptosporidiosis.
Doorlooptijd/uitslag: Antigeentest 1-2 dagen.
Microscopie 2-5 dagen.
Afnamemateriaal: feces in TFT_set of 3
fecesporties van 3 verschillende dagen in fecespotjes.
Bijzonderheden: TFT-set bevat instructie hoe
het materiaal moet worden afgenomen. Belangrijk om dit goed door te
lezen!
3. Genitale infecties
en SOA’s
Genitale infecties
Methode: kweek op Gardnerella
vaginalis, gisten, Mobiluncus species, Neisseria
gonorrhoea, anaerobe bacteriën (Bacteroides species,
Peptococcus species). Antigeen test op Trichomonas
vaginalis.
Materiaal: genitale swab.
Doorlooptijd/uitslag: 3-5 dagen.
Chl. Trachomatis en
N.gonorrhoea
Methode: PCR.
Materiaal: swab van BD of eerste straal
urine.
Doorlooptijd/uitslag: 2-3 dagen.
Bijzonderheden: partnerwaarschuwing bij
positieve uitslag.
Herpes genitalis
Methode: PCR of serologie voor bepaling
antistoffen tegen HSV type 1 en 2.
Doorlooptijd/uitslag: PCR 1 week. Serologie 1
week.
Materiaal: uitstrijk van blaasje of serum
(herpes genitalisset).
Bijzonderheden: Herpes genitalis is een
klinische diagnose die het beste kan worden bevestigd met PCR
Met behulp van PCR wordt het type bepaald (type 1 of 2). Bepaling
van antistoffen, zowel diagnostisch als screening is zinloos
daar 50% van de gevallen wordt veroorzaakt door zowel
type 1 of 2. Serologie moet dan ook worden ontmoedigd.
Lues
Methode: serologie voor bepaling Treponema
pallidum antigeen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: negatieve uitslag 1 dag,
positieve uitslag 1 week.
Bijzonderheden: een positieve uitslag wordt
geconfirmeerd met immunoblot en bepaling van VDRL als maat voor de
activiteit van de ziekte.
4. Keel-, neus- en oorinfecties
Methode: bacteriële kweek en kweek op
gisten/schimmels.
Doorlooptijd: 3-5 dagen voor bacteriële kweek.
Schimmelkweek 6 weken.
Materiaal: ooruitstrijk of pus. Bij
oorinfecties wordt standaard gekweekt op schimmels.
5. Luchtweginfecties
Methode: banale kweek op bacteriën.
Doorlooptijd/uitslag: 2-3 dagen.
Materiaal: sputum.
Bijzonderheden: met behulp van microscopie
wordt gekeken of het zinvol is om het sputum in te zetten voor
kweek.
Tuberculose.
Methode: microscopie (ZN preparaat) en
PCR.
Materiaal: sputum.
Doorlooptijd/uitslag: ZN preparaat 1 dag. PCR
1 week i.v.m. opsturen naar ander laboratorium.
Legionella pneumophila
Methode: antigeentest.
Materiaal: urine.
Doorlooptijd/uitslag: 4 uur.
Bijzonderheden: Legionella serogroep 1 wordt
met deze test aangetoond.
Influenza
Methode: PCR.
Materiaal: keel uitstrijk in transportmedium (UTM-kit).
Doorlooptijd/uitslag: 1-2 dagen.
Bijzonderheden: hoewel de bepaling in het UMCU plaatsvindt,
verzorgt Saltro afnamemateriaal en transport.
6. Huid- en
wondinfecties
Methode: kweek op bacteriën.
Doorlooptijd/uitslag: 2-3 dagen.
Materiaal: uitstrijk of pus.
7. Schimmelinfecties van
nagels
Methode: microscopie(KOH preparaat)en
kweek.
Doorlooptijd/uitslag: microscopie en
kweek 3 weken.
Materiaal: nagel stukje van overgangsgebied
gezond/ziek.
8. Infecties en screening in de
zwangerschap
Hepatitis B
Methode: serologie voor bepaling HbsAg.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: 1 dag.
Bijzonderheden: bij een positieve uitslag
zullen automatisch anti –Hbc, HbeAg en anti-Hbs worden bepaald. Een
positieve uitslag zal automatisch worden doorgestuurd naar GGD.
HIV
Methode: serologie voor bepaling p24 antigeen
en antistoffen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: 1 dag.
Bijzonderheden: een positieve uitslag zal
geconfirmeerd worden (opstuur UMCU).
Lues
Methode: serologie voor bepaling Treponema
pallidum antigeen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: negatieve uitslag 1 dag,
positieve uitslag 1 week.
Bijzonderheden: een positieve uitslag wordt
geconfirmeerd met immunoblot en bepaling van VDRL als maat voor de
activiteit van de ziekte.
Controle
immuniteit
- Parvovirus B19 ( 5e
ziekte)
Methode: serologie voor IgG antistoffen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: uitvoering 1x per
week.
Methode: serologie voor IgG antistoffen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: 1 dag.
- Varicella zoster virus
(VZV)
Methode: serologie voor IgG antistoffen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: 1 dag.
Verdenking infectie
Methode: serologie voor bepaling IgM en IgG
antistoffen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: 1 dag.
Methode: serologie voor bepaling IgM en IgG
antistoffen bepaling. Aviditeitsindex.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: bepaling 1x per
week.
Methode: serologie voor bepaling IgM en IgG
antistoffen. Aviditeitsindex.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: bepaling 2x per
week.
Methode: serologie voor bepaling IgM en IgG
antistoffen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: bepaling 1x per
week.
9. Hepatitis: A, B en
C
Hepatitis A
Methode: serologie voor bepaling IgM en IgG
antistoffen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: 1 dag.
Bijzonderheden: een positieve uitslag zal door
het laboratorium worden gemeld aan de GGD.
Hepatitis B: screening op
infectie
Methode: serologie voor bepaling HbsAg en
anti-Hbc.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: 1 dag.
Bijzonderheden: bij een positieve uitslag
zullen de overige markers van infectie (HbeAg en anti-HbeAg) worden
bepaald. Bepaling van HBV-DNA wordt geadviseerd bij een positieve
uitslag en kan bij Saltro worden aangevraagd. Een positieve HbsAg
wordt door het laboratorium gemeld aan de GGD.
Hepatitis B: controle op
immuniteit
Methode: serologie voor bepaling antistoffen
tegen HbsAg ( anti-HbsAg as).
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: 1 dag.
Bijzonderheden: een uitslag met een titer >
10 betekent levenslange bescherming.
Hepatitis C
Methode: serologie voor bepaling
antistoffen.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: antistoffen 1 dag.
Confirmatie en HCV-RNA 1 week.
Bijzonderheden: een positieve uitslag zal
worden geconfirmeerd door een ander laboratorium. Bij een positieve
uitslag wordt tevens een HCV-RNA bepaling gedaan.
10. Herpes
infecties
Herpes genitalis
Methode: PCR of serologie voor bepaling
antistoffen tegen HSV type 1 en 2.
Doorlooptijd/uitslag: PCR 1 week. Serologie 1
week.
Materiaal: uitstrijk van blaasje of serum
(herpes genitalisset).
Bijzonderheden: Herpes genitalis is een
klinische diagnose die het beste kan worden bevestigd met PCR. Met
behulp van PCR wordt het type bepaald (type 1 of 2). Bepaling van
antistoffen, zowel diagnostisch als screening is zinloos omdat
50% van de gevallen wordt veroorzaakt door zowel type 1 of 2.
Serologie moet dan ook worden ontmoedigd.
Cytomegalovirus
Methode: serologie op IgM en IgG antistoffen.
Aviditeitsindex.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: bepaling 2x per
week.
Ziekte van Pfeiffer
Methode: serologie voor bepaling IgM en IgG
antistoffen tegen Viral Capsid antigeen (VCA) en IgG antistoffen
tegen Epstein Barr Nuclear Antigeen (EBNA).
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: 2 dagen.
Waterpokken/ gordelroos
Methode: PCR en serologie voor bepaling IgM en
IgG antistoffen.
Materiaal: uitstrijk van blaasje of serum
(herpes genitalisset).
Doorlooptijd/uitslag: PCR 1 week. Serologie: 1
week.
Bijzonderheden: Voor PCR kan hetzelfde
afnamemateriaal worden gebruikt als voor herpes genitalis.
Immuniteit op antistoffen tegen VZV betekent alleen bepaling van
IgG antistoffen.
11. Overige
bepalingen
Ziekte van Lyme
Methode: serologie voor bepaling IgM en IgG
antistoffen tegen Borrelia burgdorferi.
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: bepaling 2x per
week.
Bijzonderheden: Een positieve ELISA uitslag
wordt geconfirmeerd met een immunoblot.
Lees meer over de diagnostiek en de zin en onzin van
testen.
Kinkhoest
Methode: serologie voor bepaling IgG
antistoffen tegen pertussis toxine en PCR.
Materiaal: serum voor antistoffen en
nasopharynx uitstrijk voor PCR.
Doorlooptijd/uitslag: bepaling 1x per week PCR
1 week i.v.m. opsturen naar ander laboratorium.
Bijzonderheden: een positieve uitslag wordt
door het laboratorium gemeld aan de GGD.
MRSA-screening
Methode: kweek.
Materiaal: neus-, keel- en perineumuitstrijk.
Verzenden in MRSA-set.
Doorlooptijd/uitslag: 2-5 dagen.
Bijzonderheden: MRSA- set bevat
afnamemateriaal voor kweek en een afname. instructieformulier. Een
MRSA stam zal verder worden getypeerd door het RIVM.
Lees meer over de transmurale MRSA werkafspraken.
BRMO-screening
Methode: bacteriële kweek.
Materiaal: keel- en rectumuitstrijk. Verzenden
in BRMO-set.
Doorlooptijd/uitslag: 2-3 dagen
Bijzonderheden: BRMO set bevat afnamemateriaal
voor kweek en een afname. instructieformulier. in plaats van een
rectum uitstrijk mag ook feces worden ingezonden of een
perineumuitstrijk.
ESBL-screening
Methode: bacteriële kweek.
Materiaal: keel- en rectum uitstrijk.
Verzenden in ESBL-set.
Doorlooptijd/uitslag: 2-3 dagen.
Bijzonderheden: ESBL set bevat afnamemateriaal
voor kweek en een afname instructieformulier. In plaats van een
rectum uitstrijk mag ook een feces worden ingezonden of een
perineumuitstrijk.
Malaria
Methode: microscopie en antigeentest op
Plasmodium falciparum en vivax.
Materiaal: bloed voor dikke druppel en bloed
uitstrijk.
Doorlooptijd/uitslag: 4 uur voor beide
testen.
HIV
Methode: serologie voor bepaling p24 antigeen
en antistoffen (COMBI test).
Materiaal: serum.
Doorlooptijd/uitslag: negatieve uitslag 1 dag,
positieve uitslag 2-4 dagen.
Bijzonderheden: een positieve uitslag zal
geconfirmeerd worden op een ander laboratorium. Bij een nieuwe
positieve patiënt zal een HIV-RNA bepaling worden geadviseerd die
bij Saltro kan worden aangevraagd.
Influenza
Methode: PCR.
Materiaal: keel uitstrijk in transportmedium
(UTM-kit).
Doorlooptijd/uitslag: 1-2 dagen.
Bijzonderheden: hoewel de bepaling in het UMCU
plaatsvindt, verzorgt Saltro afnamemateriaal en transport.
Q-koorts
a. Diagnostiek bij verdenking acute
Q-koorts (klachten < 3 maanden)
In te zenden materiaal: serum
Test:
- 1e ziektedag < 10 dagen ; PCR
- 1e ziektedag > 10 dagen en < 3 mnd: antistoffen (
screening op IgM fase II , bij positieve screening bepaling IgM /
IgG fase I en II) .
Commentaar: past de uitslag bij een acute Q-koorts dan zal een
vervolgserum moeten worden aangevraagd op 6 en 12 maanden als de
patiënt behoort tot een risicogroep*.
b. Diagnostiek bij verdenking recente
Q-koorts (klachten > 3 maanden)
In te zenden materiaal: serum
Test: bepaling IgM/IgG fase I en II
Commentaar: past de uitslag bij een recente Q-koorts dan
zal een vervolgserum moeten worden aangevraagd op 6 en 12 maanden
als de patiënt behoort tot een risicogroep*.
c. Vervolg diagnostiek na acute, recente Q-koorts
bij hoog risico* op chronische Q-koorts
In te zenden materiaal: serum op 6 en 12 maanden.
Test: IF voor bepaling IgM / IgG fase I en II en PCR ( in
overleg met arts-microbioloog)
Commentaar: bij een chronische Q-koorts zullen de titers van de
fase I antistoffen gaan uitstijgen boven die van de fase II
antistoffen.
d. Diagnostiek bij verdenking chronische
Q-koorts
In te zenden materiaal : serum
Test: IF voor bepaling IgM / IgG fase I en II en eventueel PCR
(overleg arts microbioloog)
Commentaar: seorologisch zullen de titers van de fase I
antistoffen hoger liggen dan die van de fase II antistoffen.
NB. Vervolg diagnostiek na acute Q-koorts zonder risicofactoren* voor het
ontwikkelen van een chronische Q-koorts is niet nodig.
*Risicogroepen zijn
- hart en /of
vaatpatiënten; pre-existente hartklepgebreken,kunsthartkleppen,
mycotisch aneurysma, vaatprothesen;
- immuungecompromitteerden;
- zwangerschap.
Bof
Methode: PCR.
Materiaal: keeluitstrijk en/of wanguitstrijk (bij de
uitgang van de parotis) in transportmedium (UTM-kit) en urine voor
PCR.
Doorlooptijd/uitslag: 1 week.
Bijzonderheden: voor het aantonen van een infectie is PCR
bepaling alleen zinvol in de eerste ziekteweek. Na de eerste
ziekteweek is IgG-titerstijging in 2 serummonsters
betrouwbaar. Voor controle op immuniteit alleen IgG antistoffen
aanvragen.